Bir Balkabağı Feneri Neden Bu Kadar Parlıyor?
Türkiye’de özellikle gençler arasında oldukça popüler hale geldi. Aslında bu durum sadece bizde değil, dünyanın birçok ülkesinde de benzer şekilde yaşanıyor. Bizim inanç ve kültürümüzle doğrudan bağlantılı olmayan bu geleneğin yaygınlaşmasının nedenlerini incelemek gerekir. Bize ait olmayan bir gelenek neden böylesine benimsendi?
Bu sorunun cevabı aslında günümüz dünyasının genel yöneliminde gizli: Küreselleşme. Artık sınırlar sadece haritalarda var. Filmler, diziler, müzik videoları, reklamlar ve sosyal medya, Batı kültürünü hepimizin gündelik hayatına taşıyor. Biz fark etmeden, o kültürün renkleri, sembolleri ve ritüelleri hayatımıza karışıyor. Halloween de bu kültürel geçişin en somut örneklerinden biri.
Gençler bu kutlamayı dini bir anlamla değil, eğlenceli bir deneyim olarak görüyorlar. Aslında Cadılar Bayramı onlar için bir bayramdan çok bir “etkinlik”, hatta “kendini ifade etme biçimi”. Kostüm giyip makyaj yapmak, farklı karakterlere bürünmek, arkadaşlarıyla vakit geçirmek, biraz da sosyal medyada dikkat çekmek… Halloween bu yönüyle, modern çağın yaratıcılıkla harmanlanmış bir kutlamasına dönüşüyor.
Bir diğer sebep ise eğlenme ve sosyalleşme ihtiyacı. Toplumsal yaşamın temposu, sınavlar, iş kaygısı, ekonomik sıkıntılar derken gençler nefes alabilecekleri alanlar arıyor. Halloween partileri, temalı buluşmalar, dekorasyon hazırlıkları onlara gündelik stresin dışında bir dünyaya adım atma fırsatı veriyor.
Elbette bu yaygınlaşmada ticaretin gücü de büyük. Markalar, kafeler, alışveriş merkezleri ve eğlence mekânları, bu dönemde Halloween konseptiyle müşterilerine hitap ediyor. Cadılar Bayramı artık bir “alışveriş sezonu” haline geldi. Işıklı balkabakları, kostümler, dekoratif objeler, temalı içecekler… Kısacası, kapitalizm bu geleneği eğlenceyle buluşturup çekici hale getirdi.
Tüm bunların ötesinde, Halloween’in bizim toplumumuzda ilgi görmesinin altında bir başka gerçek daha var: Kültürel merak. Yeni nesil, dünyaya daha açık, farklı kültürleri tanımaya istekli. Onlar için başka bir ülkenin geleneğini deneyimlemek, o kültürün bir parçasını kendi hayatına katmak artık olağan bir şey. Bu, bir kimlik kaybı değil; tam tersine, global bir dünyanın çok sesliliğine ayak uydurmanın bir yolu.
Cadılar bayramı, nereden çıkmış hep birlikte bir göz atmaya ne dersiniz?
Cadılar Bayramı, her sene 31 Ekim’de kutlanan Pagan geleneğidir.
Zamanla Hıristiyan alemi kabullense de artık din ayrımı yapmadan herkesin kutladığı bir bayram. Sonuçta: çocuk her kültürde çocuk.
Bizim çocukluğumuzda elimizde poşet kapı kapı dolaşıp şeker topladığımızı benim kuşağım ve üstü gayet iyi hatırlar.
Hele bazı evlerden şeker beklerken mendil içinde lokum almak hele hele harçlık almak ne büyük mutluluktu.
Bu bayramsa cadı bayramı.
Cadıların çirkin ve korkunç haline kostümler giyerek ve makyaj yaparak giriliyor.
Bu bayramda da kapı kapı dolaşan çocuklar şeker ve harçlık toplamaya çalışıyorlar.
Latin dilinde Halloween kelimesi İngilizce holy evening yani kutsal akşamdan gelir.
Cadılar Bayramı ilk kez İngiltere’de ortaya çıkmış.
Sürülerin yaylalardan döndüğü, toprak ağalarının imzalanan kira sözleşmelerini yenilediği yani yeni bir mevsimin başladığı 1 Kasım tarihini Keltler yaz mevsiminin bitişi, kışın başlangıcı olarak kabul etmişler.
Gelenek bu ya bugün ölülerin evleri ziyaret ettiğine inanan halk bu ölüleri evlerden uzak tutmak için dağlarda, tepelerde ateşler yakılıyor, bu ateşi yakarken de gelen ölüler kendilerini tanımasınlar diye garip maskeler takıyorlardı.
İnsanlar, pagan inanışlarında ya korktuklarını ilahlaştırmış ya da böyle bayrama dönüştürmüş.
1 Kasım Keltlerde evliliklerin yapıldığı, ölülerin kutsandığı bir tarih.
Romalılar 1. yüzyılda Kelt topraklarını fethettiklerinde kendi ölüm festivallerini, İngilizlerin bu geleneğiyle birleştirmişler.
7.Yüzyılda Papa 4. Boniface 13 Mayıs’ta kutlanan Azizler Günü’nü 1 Kasım’a taşır.
Azizler Günü’nün arifesi kutsal kabul edilir.
Cadılar Bayramının sembolü hiç şüphesiz gülen bir balkabağıdır.
Balkabağının içi boşaltılarak gülen bir surat şeklinde oyulur, sonra içinde bir mum yakılarak şeytani bir surat oluşturulmaya çalışılır.
İçi oyulup fener yapılan sebzelere ilk olarak 700 yıl önce Maori’de rastlanmış.
Cadılar Bayramı için bal kabağı oymak ise 19. yüzyılda İrlanda’da yapılmaya başlanmış.
Korktukları kötü ruhları kaçırmak için kullanıldığı bilinmektedir.
Cadılar Bayramı’nın bizde kutlanıyor olması bir “inanç değişimi” değil, bir dönemin kültürel yansıması. Her dönemin gençliği, kendi çağının sembolleriyle kendini anlatır. Bizim gençliğimiz içinse o semboller arasında artık bir balkabağı feneri, bir korku makyajı ya da bir “Trick or Treat” çığlığı da yer alıyor.
Belki bu durum bize yabancı gelse de, bu kutlamanın altında yatan şey aslında çok tanıdık: Eğlenme isteği, paylaşma arzusu ve kendini ifade etme özgürlüğü.
Dr. Ömür KAHRAMAN – NAME HABER
instagram: omurkahramann

