Rusya’nın Kamçatka açıklarında 2025 Temmuz’unda meydana gelen 8.8 büyüklüğündeki, üç dakika süren deprem sıfır can kaybı ile sonuçlandı. Sarsıntının büyüklüğüne rağmen alınan önlemler, yapı güvenliği ve etkin erken uyarı sistemleri sayesinde bölge halkı zarar görmedi. Aynı tabloyu Japonya gibi gelişmiş afet yönetimi uygulayan ülkelerde de görmek mümkün.
Demek ki tedbir alınca insanlar ölmüyormuş!
Demek ki deprem KADER değilmiş!
Japonya sık sık sallanıyor…
Deprem şiddeti, Türkiye’de olanların çok çok üstünde.
Ama yine de CAN KAYBI YOK!
Demek ki…
Türkiye’de insanlar, yetkililer TEDBİR almadığı için boşuna ölüyorMUŞ!
İhmalin adı: GÖZ YUMMAK!
Depremi kaderle açıklayanlar, ölümlerin sebebini ihmalle yarattı!
Ölen öldü, kalan kaldı…
Ve kimin ihmali olduğu da kalanların umrunda bile olmadı.
Sorumlular mı?
Yeni ihmallere kapı açar şekilde…
Bir elleri yağda, bir elleri balda, keyifle yaşamaya devam ediyorlar.
Ve tüm bunların yaşandığı ülkenin adı: TÜRKİYE.
Ancak Türkiye’de her büyük depremde yaşanan yüksek can kaybı ve yıkım, bu örneklerle açık bir tezat oluşturmaktadır. Türkiye’nin birinci derece deprem kuşağında yer almasına rağmen, hem merkezi hükümetlerin hem de yerel kurumların uzun yıllardır gösterdiği kurumsal duyarsızlık, afetleri önlenebilir bir doğa olayından geri dönüşü olmayan bir felakete dönüştürmektedir.
Yaklaşık iki asırdır ülkemizde depreme dayanıklı yapı üretimi konusunda sürdürülebilir bir irade ortaya konulamamıştır. Yatay mimari tercih edilmesi gerekirken, yüksek katlı ve yoğun yapılaşma politikaları teşvik edilmiş; dere yataklarına, deniz kenarlarına, fay hatlarına yerleşimlere göz yumulmuştur. İmar afları ile riskli binaların yasallaştırılması, kamu yönetiminin hukuki sorumluluk yerine siyasal rant tercih ettiğini göstermektedir.
Kentsel planlamada mühendislik değil, çıkar ilişkileri belirleyici olmuştur. Acil müdahale ekiplerinin yeterli kadroya sahip olmaması, yerel yönetimlerle koordinasyon eksikliği ve afet sonrası ilk saatlerde yaşanan iletişim kopukluğu her seferinde yüzlerce, binlerce insanın hayatına mal olmaktadır.
Dahası, 1999 depreminden sonra toplanan “deprem vergisi” adıyla bilinen özel iletişim vergisi kaleminin akıbeti de belirsizdir. Bu kaynakların fay hatlarında yer alan illerde yapı stoku dönüşümüne, haberleşme altyapısına ve arama kurtarma kapasitesinin güçlendirilmesine yönlendirilmesi gerekirken; kamuoyuna bu konuda şeffaf bir açıklama yapılmamıştır.
Netice itibarıyla, Türkiye’de yaşanan can kayıplarının temel nedeni “deprem” değil, alınmayan tedbirler, uygulanmayan denetimler ve siyasi irade eksikliğidir. Sorumluluk, öncelikle yöneticilerde; çözüm ise bilime, mühendisliğe ve ortak akla dayalı kurumsal bir yeniden yapılanmadadır.
Afetleri engelleyemeyiz. Ancak afeti felakete dönüştüren süreci değiştirebiliriz. Bunun için gereken şey yalnızca “doğayı anlamak” değil, insan hayatına duyulan gerçek saygıdır.
Cuma İÇTEN – NAME HABER

